JOHANNE BILMARK, TIUM SINT REPETENDA? CONSENSU AC MORIBUS GEN- ERICUS WIKSTRÖM, CONTINEWS DISQUISITIONEM: AN PRINCIPIA MORALIA EX. mag.

Please download to get full document.

View again

of 16
264 views
PDF
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Document Description
I. X. D. 0. M. DTSSERTAT I O ACADEM I CA, CONTINEWS DISQUISITIONEM: AN PRINCIPIA MORALIA EX CONSENSU AC MORIBUS GEN- TIUM SINT REPETENDA? mag. QJ/AM CONSEKSU AMPt. FACULT. PHILOS. I N REG. ACAD. AB OCN.S
Document Share
Documents Related
Document Transcript
I. X. D. 0. M. DTSSERTAT I O ACADEM I CA, CONTINEWS DISQUISITIONEM: AN PRINCIPIA MORALIA EX CONSENSU AC MORIBUS GEN- TIUM SINT REPETENDA? mag. QJ/AM CONSEKSU AMPt. FACULT. PHILOS. I N REG. ACAD. AB OCN.S T, PRM S IDE JOHANNE BILMARK, HISTOR. AC PHIX, I RACT. PROFESSO-RE REG. ET ORD. mogradu PUBLICO EXAMINI MODESTE SUBMITTIT ERICUS WIKSTRÖM, SUDERMANNUS., IN AUDITORIO MA^ORI DIE XV JUNII ANNO MDCCLXXXVI, HORIS ANTE MERIDIEM SOX.ITIS. ABQjE tvjis FK.ENCKELLI ANIS. PRJEFATIO. in demonflranda Summi Numinis exiflentia *--* argumentis varii generis, utpote Metaphyficis, Phyficis atque Hiflorieis uti folent Eruditi, quorum nonnuili magnam probandi vim ineile pntant effato veterum quorundam Philofophorum (a) afleverantiiira, nuilam efte gentem, quae non aliquod agnofeat Nnmen: ita quoque Juris NaturaHs Interpretes principia Moraiia partim ex dictaminibtis nofirse rationis, ackonum humanarum cum perfechionibus Divinis- vel convenientiam vel pugnam perfpieientis, partim ex confenfu ac moribus gentium repetunt, adeo ut id fit Juris Naturalis, in quo conveniunt \'en confentiunt gentes omnes. Flinc etiam Illi.fbris' Grottus: F.Jfe aiiquid ffuris Naturaiis probari Joiet tum ab eo, quod prius eji, tum ab eo, quod.pojhrius. Quarum probandi rationum ii/a fubtilior eji, hcec popularior. A priori, fi ojiendatur rci aiicujus convenientia aut disconvenientia necejfvia cum naiura rationaii ac fociali: a pofleriori vero, Ji non certijjima fide, certe probabiliter adrnodum juris /Vaturaiis ejfe co/ligitur id, qnod apud omnes gentes, aut moratiores omnes tale ejfe creditur (b). Cui o- pi- 3 pinioni robur additurus in medium producit teftimonia veterum tam Grsecorum, quam Latinorum Scriptorum, pro veritatis argumento babentium, aliquid o- mnibus videri & fpeciatim confenfionem omnium gentium jus Naturse putantium. Quare etiam jus Naturse appellarunc Jus Gentium, vocabulum hoc late adeo fumentes, ut effet complexus officiorum, quse homines ex communi omnium gentium opinione prseftare deberent. Mifia autem priori methodo praecepta Jmis Naturalis cognofcendi, cujus praeftantia per fe elucet, in hac dispiciemus opella, quanta vis in principiis Moralibus conftituendis fit tribnenda confenfui gentium vel omnium, vel faltem moratiorum; Benevolum Leclorem quo par eft, verborum honore rogantes, velit juveniles noftros conatus pro fua humanitate meliorem in partem interpretari. (a) Vid. AmSiores citstos a BUDDEO in Tbeolog. Do* gmat p m (b) Vid. Libr, I. de Jnre belli f pacis C. I Tn moralitatem eonfenfus Gentium, ex quo quaeftionis, in differtationis nofirae rubro propofitae, pendet refolutio, nunc inqniiituri, ftatim obfervamus, quod regia eademque genuina ad veritatis cognitionem perveniendi via fit illa, qine ad eam nos ducit per evidentia ac legitimo intcr fe modo eonnexa principia. Quum itaque fingulis hominibus easdem facultates A 2, veri- 4 veritafcem rerum indagandi & detegendi Supremutn concefierit Numen, (i easdem aequaliter omnes excolerent, exeulrisqne pari utereutur cura, plurimorimi.,. fi omnium forte defuerit,. confeufus pro. Ilrmo admodunii veritatis. criterio. effet babendus;. haud aliter, ac in rebus naturalibus. vires. pl.uri.um. unitas multnm va^ lent.. Enimvero q ; uum multipiex doceat expencntia,. quod non finguli tantum. homines, fed ingens fubinde horura numerus, fa&orum, quae fimplicem moda fen*- iuura exteraorum poftulant ufum, relationes & a fe invicem. diverfks & rei veritati contrarias., non quidem ex. propofito nugas aliis vendendi, fed potius ex quadam anirai Levitate in medium attulerint, credo., quod fuis affeftibus vel. imaginationi nimium forte ex.- citatae pl.us juflo. tribuentes,, ne. vifa quiclem pro.com,- pertis habuerintj quanto igitur magis fl.et,. ut in rebus inteile&ualibns per judicii inibecillitatem aiii,, aiii per inveteratum- hahitum id vernm & ar-quura eenfeant, cujus genuinamfuffieientes noncognoverunt indolem? Immo quum improborum atque impentgrum oilnii asvo major fuerit nuraems, quam proborum ac prudentium; evidens eft, quod Gentium in itfem plaeitum confenfus feu opimonum harmonia non confieiat probationem, qnge omnem exciudat oppofiti metum, aut regulas efiiciat, in vitas tenore faiva obfervandas eonfcientia. Prpfecto fi. plurimarum gentiutn confenfiis: demonfirationi tequivaleret, fimul foret admittendum,. Idololatriatu ac Poiytheifmum, quibus pfurimae per 5 per orbem Nationes tenaeiter adhu-ent, cultum efle non adeo abfonum, qualis ille in fe cfl, ac norffras obvenit rationl I rr. Quoniam in unum convenire locmn gentes non potuerunt omnes, nec fenatus cujusdam Gentium mentionem facit Kiftoriaf facile patet,. univerfaiia nulla dari plebifcita, fed Gentium confenfira/, ex qno principia moralia coiligere nonnulli annituntur, ex moribus atque confuetudinibus, feu ex illis regulls, quas in eommuni vita obfervaffe deprehendunturnatjones,. effe dijudicandum. Enimvero experientia adfatim docet, quod confuetudinibus introducendis occaflonem prfthuerint regionum ciimata, Nationum mfutnta, diverii cognitionum gradus, Varia viciflitudinnm genera, alireque res eircumitantes, & prout hsec vel illa momenta in variis prscvaluerunt gentibus, harura etiain opiniones de moralitate aclionum exfliterint diverfce, faclumque non raro, ut una eademque Natio de' certis acuoiiibus diverfas diverfis temporibus tulerlc fententias. Fuerunt quidem nonnulli, qui cha~ racterein cujuslibet Nationis effe immutsbilem ftatuerunt; tanto minus autem,, ut nobis videtur, audiendi, quum homincs, Nationem confiituentes, & qua animum & qua corpm; pro diverfitate aetatura & infiitutorum, nec non commodioris vel afperioris fortis fuam mutare foleant indoiem. Et quamvis gentes forte o- A 3 mnes 6 mnes in generalibus Juris Naturalis pracceptis qua thefin confentiant, noto tamen eft notius, quod in horum applicatione, feu qua hypothefin, toto nonnunquatn aberrent caelo. Unde confequitur, eos, qui confenfum gentium, feu quod eodem redit, earum mores ac confuetudines, ut principia proponunt Moralia, normatn aftionum humanarum, regula quavis Lesbia incertiorem, & qua proinde homines in virtutis exercitio non adjuvarentur, fed nimium qnantum confunderentur, tradere. Bene omnino in hanc rem ita differifc Joh. Seldenus: Nec perperam minus aut minus fruftra Jic rem aggrederetur five Philofophus five confiultus, cpuam Medicus faccret, quifive fmitati tuendce, five morbis curandis qucenam ejfent conducibilia, edotfurus, five e vulgari hominum visfu, five e folennibus epularum lautitiis difccnda ea prcefcribcret; at illic habetur ratio guftus, luxus, pompce; non pariter fanitatis, tutclce aut curaticmis., quarum altera a cibis, altera ex viedicameniis ex natura fui, nec cupcdinarii c.ut conui artc congruis fperanda e.ft; ita in ge.ntium complunum moribus atque inftitutis non tam Naturaiis ffuris fimplkitas, quam ipfarum utilitas fpestari eft folita. At non raro.- fidera terra Ut diftant & flwvnia mari,fic utile Re&o,, ut apud Lucanum Pothirnis. Perfonam enim Naturce confuetudo fcepius indiut, & co usqur, larva faliit, ut quocl ex ea tantum ap-ud Gentes introdutlum obiinet, pro Naturali ac univnflali hominum fure Jubindefumatur (a). Addo, quod ii ex GL.ntiuin con- 7 confenfu principia moralla forent coiiigenda, aciionum quarumvis humanarum daretur praefcriptio; quam vero praefumtionein in pra-judicium tam rationis noftrse, quam virtutum vergere, non e longinquo quisque videt. Potius igitur dicendum, quod Gentium confenfus demonftrationem non efficiat moralem, fed fubindicet tantum, quse principia moralia gentes agnoverint. Enimvero ficut probationes, quse experientia nituntur, tamdiu folummodo vaient, quamdiu Dolltmi in contrariam afferri poteft partem exemplum; ita probationibus, qux ex gentium pendent 1 confenfu, multum decedit roboris, fi idem non fuerit iiniverfalis; quamvis veritas rei in fe nihilominus maneat falva, ex alio autem magis domeftico principio in aprico coliocanda. {a} Vid. Ejmd. Libr. I. de D/fc/pl. Ebrxor.'Cep. 6. Jure Nat. & Geiit, ad IH. Cagterum cum de eo difquiritur: an principia moralia ex confenfu ac moribus Gentium cognofcantur? fatis apparet, quod de gentibus triplici modo inititui poffit fermo: aut enim omnes in univerfum popuii funt in ifthoc confulendi negotio, aut iiii tantum, quorum habemus notitiam, aut denique moratiores, quorum teftimonia fufficere Grotio videntur, causfam heic dicent. Primum quidem perfefta poftulare videtur induftio, qu3e in ifthoc capite tanto magis eft ne- 8 neceffarla, quod praecepta Juris Naturalis omnes r. mnmo homines concernant. Emmvero ntfi humanoe fagacitati plus jufto tribuamus, utique erit praiiimen. dum, omnes in globo noftro Nationes, nec qua nomina, nedum qua raores atque opiniones nobis adhue efle cognitas, adeoque univerfalem Gentium confen- Sed inter notas et- fum huc usque fuifle impoflibilem. am gentes multae adhuc reperiuntur, quarum opiniones refpe ftu moralitatis a&ionum humanarum indagare non potuimus, propterea quod peregrinas Nationes in fuarn admittere faniiliaritatem reformident: de aiiis autem, notioribus coriftat, quod bonas & malas achones non ex harrtrri ad jus 'Naturae habitu, fed ex jure quodain prsefcriptionis a^ftimare foleant.?is parentibus, Juxta Jndorum quorundam morem, vefcif cujus rei probationem quum plura afferri poffent excmpla, nos, brevitati litant.es, unicum impraafentiarum afferemus, quod memorias prodit Hlrodotus: Scilicet Perfarum Rex Darius accitos Gnvcos, qui in fiia dkione erant, percontatur, quanta pecw:ia vetlent defun- f-ji negabant, fle uila pecunia ad hoc pofe iitduci. Rogavit deinde pariter Incios: quantum acciperent, ut patres defunufos ipji juxla Grcccorum morcm comburercut? nec poftea comederentf Qui vchcmenler reciamantes, meliora ipflum ominari jubebant (a). Uterque enim hic ponulus mores fuos cequitati confentaneos effe ceniuit; quare eisdem contrarios ut pietati naturali adverfos & abominandos detefiabatar. Valct enim heic effa- In effatam S?W-BCiE 9 Ar.T canfjhs mdlmwni nofirorrim rfi y quod mvimits ad exempla., mc rationc eampomnwr:*, fid torifuetudine amucftmr. ' Et paness interjceti.s; Rc-ffi o- pud ms iocum tenet erroti, uu publicus eji fcitlus (b). (a) Vid. Libr. qui Thuiia ivfcribitur p, m iio (b\ V-id. F.pift. CXXIIf..W. Quonlam itaque Genthum, generatim fpecfatamm, oplniones de moralitate aclionum humanarum fibi nequaquam conftant; ad ductum Illuftr. Grotii contendernnt noij.nul.li Eruditi, inoraticres tantummodo Gentes effe confulendas, & id pro Jure Naturas liabendum, quod his probatum fuiffe comperimus. Quamvis autem confenfus hoc obtentus modo non flt umverfalis, fed admodum particularis, minus proinde idoneus probandls officiis, quae fingulis praeftanda incumbunt hominibus; remanet tamen, admiffa etiam ifta hypothefl, difficuitas haud exigua determinandi gentes, inter moratiores habendas,- qunnt vix ulla fit adeo barbara, quse non agnofeat quosdatn principia Jnoraiia, aut quae non quasdam exerceat virtutes. Quare nec antiquis Graecis nec Romanis piane erit affentienduin, illis omnes fere gentes, his sutem cseteras, prreter Gra?cos, pro barbaris habentibns. P o- --fita vero iucolarum terrae in -moratos atque barbaros diftin&ione, ad illos ex noftra quidem opinione refe- B ren- 10 rendse funt Nationes, quae in civitates commigrarunt, imperio khe fubjecerunt civili, atque infuper fcholas & aiia his paria fundarunt infdtuta, in qnibus cives erudiri & ad humanitatem formari poffunt, caeteris ad barbarorum eiafiem fpeftantibus. An vero in confuetudinibus Gentium iftarum moratarum inveniantur principia moralia, dubium adhuc eft; & (ic judicat etiam qnidam ex recentioribus: Qn ne doit chercher des maximes regi.es pour la~condidte, & desprincipes fuivis pour la morak, que parmi les focictis poiicees. Et paucis interjeftis: II eft m ai aife d'expiiquer des motifis, qui ont fait adopter aux primieres Jbcietis quantite dj ufiages, qui paroijfent choquer ouvertement le bonflens & la raifion. lisfiembient n'avoir ete ditj.es que par ie caprice & par /' incertiiude de /' imagination. Jjujfi, les mceursfiont elles la partie dans iaquelle les peupies, meme ceux qui pajfient pour les mieux poiices, differeut ie plus fenjibiement. On voit altemativement le meme ufage, ia meme regle de conduite approuvee dans un paqs & condamni dans un autre &c. (a). Loix y des manrs f des ficien- (a) Vid. V Or/g/ne c/es ces Tom. 11. p. m. 298;, 299. v. Si in fententias noftras illuftratioriem annales gentium quarundam, inter moratiores omnino habendarum, fimuique antiquiffimarum, quoniam multis efl perfuafum, homines quo origini generis noflri propio- 11 piores, eo etiam integriores fuifle, evolvamus, plnra vitiortim, quam virtutum fine operofa indagine apud illas inveniemus indicia. Inter has autem Nationes primo ponendus efl loco populus Ifraelitieus, quem prae eaeteris in peculium fibi elegerat Deus, nec non fiatuta ac jura iua ei commiferat, qui tamen beneficiorum, fibi a Supremo Numine pra^ftitorum, plane immemor, mores vicinarum gentium, quantumvis nefarios, libentius aemulabatur, quam ad legem Divinam kk componebat. Teftatur Hifloria gentis, quod ipfa in Idololatriam ac Polytheifmum propenderet, & quod humanas vi6kmas fiftis offerre numinibus haud dubitaret. His meliora fentientes, cardinem cultus Divini in obfervantia cerimoniarum verti, & fibi & populo perfuaferunfc. Officia, parentibus debita, adeo neglexerunt, ut neceffaria vitse praefidia affliftis vitse fuae auftoribus vario fub praetextu leviter fubtraherent. Injurias acceptas iive veras, five opinione fua tales graviffime ulcifcebantur, nec commotam fedare bilem potuit vel facramentorum religio vel confanguinitatis vinculum. Polygamiam fibi permiferunt, nec illicitum putarunt multi in hoc populo, plures habere concubinas. Caeteras denique Nationes, ut totidem fungos ac ftipites pras fe contemnebant Hebraei, nullam cum his officiorum commutationem fibi injun&atn cenfentes; philanthropiae adeo immemores, ut in devi sios populos horrenda prorfus trunculentia faevirent. Patet vei hinc, quod quisquis ex veterum Hebraeo- B 2 rum 12 rum confuefcudinibus, non ex fentm-a popuil, fed ex Tiorninibus inter eos- iliiiftribus depr.^ms.s', prineipia repetere veilet moralia,, Jus Nf.tura; formaret, ab eo,_ cpi.od Deus nobis indulfit,. pfane diverfum.. $ ML Sieufc folnm per iegyptum efl fertiiifiimum, quod' fine multo incolaruin labore omne genus frumentoruin ac fruftuum non ad neceffitatem modo, fcd ad voluptafcem plerumque fundii; ita etiam. ex facili hae vifcam fuftentandi ratione mitibr fa&a eft populi indoles,.civesque fcientiis coiendis kk mature tradiderunt, tuare JEgy.ptus eruditionis quafi acropolis oiim fuit abita. Ceiebrantur quidem iegyptii ob liberorimi educationem, fed fi fides Hiftoricls: habenda, majorein corporum, quam animorum habuiffe curam videntur (a). In legibus eorum civiiibus muka aequitatis occurrunt indieia, fed nec pauca iniqukatem fapiunt; Mirari convenit, gentem adeo perfpicacem, fuperftitionis praeftigiis ita fuiffe devotam, ut animajia tam fera, qnam dorneftica, ceu totidem veneraretur Numina, Deo proinde caeli terrseque Creatori cuitum non praeflans debitum. Immo quum cultus animaiium per totam./egyptum non efiet uniformis, kd fingulae- provincise diverfas colerent animantes-, hinc fomes mutui'- inter cives odir exftitit, tanto gravioris, q«od ex prmcipiis religionis fuam repeteret originem. Augebatur malum hoc exinrle, quod q.uibusdam civium 13 tarn conditionibus macula qm_edam, prsefcer fas &T sequum, afllngeretur; quo fiebat, nt cives, hoc tantum modo diverfi, kk fere deteilarentur. In matrimoniis contrahendis eo minorem graduumconfanguinitatis habuerunt rationem iegyptii, qnod exemplum connubii fratris eurn forore inter fua numina haberent hxculentiflimum (/;). Quoties ad fojemne Ifidis feftum in urbe Bufiri celebrandnra viri atque feminae feconferrenfc, hse prsefertim nulium non petuiantiae ac voluptatum genus in itinere kk permiferunt; poft facriftcium verberabantur cu.ncti & cuncla^, multa fane hominum millia; quare autem verberarentur, dicere nefas fibi judicavit Herqdotus (c). His addere licet» quod cum alias prae fe contemnerent Nationes, exigua admodum apud eos erat fidei religio (d).- Quamvis itaque prpeftantise quorundam apud veteres iegyptios' infintutonnii nihii velimus detraclum; ex diftis tamen patere arbkramur, ex confuetudinibus hujus gentis principia moralia non nifi perverfa poffe reperi. (a) Vid_ DlODORISicul. Bibiioth. Hift. Lib. I. C go. (b) Scilicet Ofiris'in matrimonium duxerat Sororem fuam Ifira. (c) Vid. HERODOTI Lib. ir. C. 59. b. r. (d) On ne fait point quelles idees les Egyptienss'etoint formees des vices &de la vertu, On faic qu*iis ont ete taxes par les anciens d'etre extre*- mement interefles & peu fideies dans le commerce. Engerceral ils avoient tres mauvaife reputation fur 1' article de la probitc. Vid, L' Origine des Loix fc. Tom, 11.p, m B3 l VII 14. VII. Multum tribuendum effet veterum Perfarnm confuetudinibus, cum memoriae fic proditum, eorum juvenes eadem cura ad juftitiae culturam fuilfe dedu&os, qua apudaliasnationes in difciplinis initituebantur thebreticis (a); fi modo illi, quibus educatio juventutis fuerat commiflta, officii hujus numeros implere potuisfent: quominus autem hoc nobis perfuadeamus, prohibet, quae orbi tunc incubuit ignorantioe caligo. Viguit quidem circa regni aufpicia exacla quaniam difciplina, fed quse unitis in unum fub Cyko I. imperium tribus potentiflimis regnis per increfcentem luxum in defuetudinem ita abiit, ut nepotes fuis Majoribus qua mores effent valde diffimiles. Cum plerisque populis Afiaticis hoc Perfae habuerunt commune, ut in Jibidinem nimis propenderent; quare, prout facultates erant, plures in fuis gynaeceis alebant uxores. Pravitatem connubiorum inceflorum ignorafte videntur Perfae; refert enim Origines: Perfarum ieges non arcere nec matres a fiiiorum, nec patres a fiiiarum connubio (b). Qui temperantiae primum fludebant, in luxuriam deinceps ita funt prolapfi, ut facultatem largiter potandi inter meritorum referrent infignia. Quanta fuerint inhumanitate exinde potefl coliigi, quod Jus vifse ac necis in fuos fibi afiererent liberos (c), atque f. cil horis cujusvis gravitatem non modo ex ejus ciicumflantiis, fed tota delinquentis vita anteriori ieftimareflfc & poenas in hunc modum intenderent (d). Qiu;? Quod 15 Quod in focietatem fupplicii trahererent delinquentis propinquos, etiam eos, in quos ne ulla quidem criminis fufpicio caderet (e). Ex quibus apparet, quod mores Perfarum principiis moralibus confcituendis minime inferviant. ' (a) Vid. XENOPHONTIS Hiftor. Libr. I p. m. 3. (b) Vid. Ejusd. Libr. V. contra Ce/fip. m (c) Vid. ARIS7O- TEL/S N/comach. L/br. VIII. C. 10. (d) Vid. HERODOTI Libr. I C.%7. (e) Vid. DANIEUS VI: 34. &* JUSTINI Hiftor. Libr. X. C VIIL Sive Theognofiam veterum Grsecorum, five placita quorundam inter eosphilofophorum conlideremus, fieri utroqueintuitu aliter non potuit, quam ut de moralitate acsionum humanarum perverias adoptarent o- piniones. Illa enim proponebat Deos potentes quidem, non item fanctos, fed qui talia fibi permitterent flagitia, qualia fi imitari auderent mortales, graviffima hos certo certius manfiffent fuppticia. Ab altera vero parte Cynici Sr quidam Epicuri feclatores erant omnium fere nequitiarum operatores. Quid? Quod Ethica Ariftotelis multis laboret nsevis (a). Ante Cecropis imperinm Graeci legitimum ignorafie videntur matrimonium, promifcuis kk mifcentes concubitibus; & iicet hic Athenienfium Rex monogamiam inflitueret, gradus tamen confanguinitatis in matrimoniis ineundis, praeterquam inter Parentes atque liberos, pro illicitis habuerunt nullos; quare etjam ex eorum more fratribus fuit per- 16 periiiiitnm, forores germanas ducere nxores. Primirm. Legis Naturalis pra^ceptum de aiiis non iaedendis adeo parum curabant Grseei, ut latrocinia & piraticarn in gloria ponerent (b). Erga liberos fuos duriflimi erant parentes, qui illos vel imbelles, vel ex naevo quodani laborantes expofuerunt, brutis ita deteriores, quae prolem infirmam non dedignantu
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x